توانایی‌های‌ لازم :
دانشجویی‌ که‌ به‌ کشاورزی‌ علاقه‌ دارد و از کار و فعالیت‌ در مزارع‌ و دامداری‌ها لذت‌ می‌برد، می‌تواند در این‌ رشته‌ پیشرفت‌ کند چون‌ یک‌ فارغ‌التحصیل‌ مهندسی‌ اقتصاد کشاورزی‌ نمی‌تواند از محیط‌های‌ روستایی‌ و قطب‌های‌ تولید کشاورزی‌ فاصله‌ بگیرد و در پشت‌ میز، محاسبات‌ اقتصادی‌ خود را انجام‌ دهد. همچنین دانشجوی این رشته باید در درس ریاضی توانمند باشد تا بتواند به خوبی محاسبه کرده و اطلاعات به دست آمده را تجزیه و تحلیل کند.

موقعیت‌ شغلی‌ در ایران‌ :
متأسفانه‌ در کشور ما جایگاه‌ فارغ‌التحصیلان‌ مهندسی‌ کشاورزی‌ و از جمله‌ مهندس‌ اقتصاد کشاورزی‌ به‌ درستی‌ مشخص‌ نیست‌ و در حال‌ حاضر 40 هزار مهندس‌ کشاورزی‌ بیکار در کشور داریم‌ که‌ از دانشگاه‌های‌ دولتی‌ و آزاد فارغ‌التحصیل‌ شده‌اند. البته‌ این‌ به‌ آن‌ معنا نیست‌ که‌ فارغ‌التحصیلان‌ این‌ رشته‌ هیچ‌ موقعیت‌ کاری‌ ندارند بلکه‌ فارغ‌التحصیل‌ این‌ رشته‌ در صورت‌ توانمندی‌ می‌تواند در شرکت‌های‌ خصوصی‌ طرح‌های‌ اقتصادی‌ و کشاورزی‌ ارائه‌ دهد یا در جهاد کشاورزی‌ به‌ برنامه‌ریزی‌ کوتاه‌ مدت‌، میان‌ مدت‌ و بلند مدت‌ برای‌ واحدهای‌ کشاورزی‌ مثل‌ مزارع‌، مرغداری‌ها و کارخانه‌های‌ صنایع‌ غذایی‌ بپردازد یا در مورد علل‌ موفقیت‌ و عدم‌ موفقیت‌ واحدهای‌ مختلف‌ کشاورزی‌ و نحوه‌ سرمایه‌گذاری‌ در زمینه‌ محصولات‌ کشاورزی‌ تحقیق‌ کند.

دروس‌ تخصصی‌ مهندسی‌ اقتصاد کشاورزی :
بازاریابی‌ محصولات‌ کشاورزی‌ ، اقتصاد خرد، اقتصاد کلان‌، اقتصاد ریاضی‌، اقتصادسنجی‌ ، مدیریت‌ مزرعه‌ ، اقتصاد منابع‌ طبیعی‌ ، تهیه‌ و ارزیابی‌ طرح‌های‌ کشاورزی‌ ، روش‌ تحقیق‌ ، اقتصاد توسعه‌ و سیاست‌ کشاورزی‌، حسابداری‌، اقتصاد تولید.

تعریف و هدف
اقتصاد کشاورزی به مجموعه ای از علوم وروشها اطلاق می شود که عوامل اقتصادی موثر در امور کشاورزی، روابط اقتصادی موجود بین عوامل  تولید کشاورزی و کاربرد اصول اقتصادی را در تولید وتوسعه  کشاورزی مورد بحث و بررسی قرار می دهد به بیان دیگر اقتصاد کشاورزی عبارت از کاربرد اصول و نظریه های اقتصاد عمومی  در فرآیند تولید، مبادله وتوزیع ومصرف مواد غذایی ومواد خام اولیه  مورد نیاز سایر بخش هاست. بر این اساس می توان نتیجه گرفت که اقتصاد کشاورزی ، روش های چگونگی استفاده مطلوب و بهینه از منابع طبیعی در بخش کشاورزی را از طریق شیوه ها و ابزار کار آمد  خود مورد مطالعه قرار می دهد. هدف از ایجاد این رشته ، تربیت نیروهای متخصص و کارآمدی است که بتوانند با تکیه بر دانش و اندوخته های علمی وتجارب عملی خود به عنوان کارشناس اقتصاد کشاورزی به تهیه وتدوین طرح های توسعه کشاورزی و ارزیابی اقتصادی آنها در سطوح مختلف منطقه ای و یا ملی بپردازند و همچنین از طریق بکارگیری روش های تجزیه وتحلیل کمی وارائه مدل های ریاضی در حل مسائل و مشکلات تولید ، توزیع و یا معرف مواد غذایی ومواد خام ، راهکارهای مناسبی را ارائه می نمایند. متخصصان اقتصاد کشاورزی در فعالیت های آموزشی وتحقیقاتی مرتبط با مسائل اقتصادی بخش کشاورزی نیز می توانند همکاری نمایند.

1-2) اهمیت وجایگاه در جامعه
با عنایت به اهمیت تولید کشاورزی در امنیت غذایی جامعه ونیز ضرورت توجه به ابعاد اقتصادی تولید ، اقتصاد کشاورزی به عنوان یکی از شاخه های علوم کشاورزی از حدود یک قرن پیش در کنار سایر رشته های کشاورزی به تدریج مطرح شد وبا سیر تکاملی ا ش امروزه به شکل یک دانش منسجم ومدرن در مراکز آموزش عالی و تحقیقاتی در اختیار مشتاقان علم وجامعه کشاورزی قرار گرفته است. در عرصه فعالیت های زراعی ، حضور متخصصانی که علاوه بر دانش کشاورزی ، اصول علم اقتصاد را نیز فرا گرفته باشند و بتوانند با استفاده از تجربیات ودانش خود ، در زمینه برنامه ریزی وتهیه طرح های تولیدی محصولات کشاورزی  بطور اقتصادی فعالیت کنند از ضروریات تحول کشاورزی کشور است واین امر، جایگاه واهمیت رشته مهندسی اقتصاد کشاورزی را به خوبی مشخص می کند

1-3) توانایی های لازم برای داوطلبان این رشته وادامه تحصیل در آن
با توجه به کمیت وکیفیت درسهایی که در این رشته تدریس می شود, برای ادامه تحصیل در رشته مهندسی اقتصاد کشاورزی داوطلبان باید علاوه بر زمینه های عمومی مورد نیاز در آزمون سراسری ، از قدرت وتوان نسبتا بالایی در زمینه ریاضی برخوردار باشند . علاوه بر این مشتاقان این رشته باید دارای قوه ادراک بسیار بالا و قدرت تجزیه وتحلیل وتصمیم گیری صحیح واصولی باشند . گذشته از همه اینها ,علاقه وشوق شخصی افراد از عوامل تعیین کننده در میزان موفقیت در این رشته است و شاید شرط لازم ادامه تحصیل در این رشته همین امر باشد 

1-4)تواناییهای فارغ التحصیلان
همان طور که بیان شد ، دانش آموختگان مهندسی اقتصاد کشاورزی پس از پایان تحصیلات و دوره آموزشی خود ،   میتوانند در زمینه های مختلف تولید ، توزیع ومصرف مواد غذایی و مواد خام مورد نیاز سایر بخش ها مسئولیت هایی را بپذیرند که برخی از موارد مهم این مسئولیت ها به شرح زیر است.
1- تهیه وتدوین طرح های کشاورزی وارزیابی اقتصادی آنها .
2- توجیه یک طرح کشاورزی از نظر اقتصادی و یا مقایسه چند طرح.
3- بررسی ومطالعه اقتصادی طرح های عظیم مرتبط با بخش کشاورزی مانند سدها  و.....
4- تهیه الگوی کشت و یا تولیدی برای واحد های کوچک و بزرگ کشاورزی از ابعاد اقتصادی .
5- بررسی هزینه ها ودرآمد های تولیدات کشاورزی.
6- مدل سازی ریاضی برای تعیین ضرایب فنی عوامل تولید ، میزان کارایی آنها و یا تخصیص زمینه منابع تولید .
7- بازار یابی و بازار رسانی محصولات کشاورزی در داخل و خارج از کشور .
8-  همکاری با مهندسان مشاور طرح های کشاورزی منطقه ای و یا ملی در ارتباط با توجیه اقتصادی آنها .
9- ارائه طرح های تحقیقاتی در ارتباط با مسائل مختلف اقتصاد کشاورزی .
   10- آموزش نظریه های علمی اقتصاد کشاورزی.

1-5) موقعیتهای شغلی و محل های کار
مراکز و واحد های  مختلفی در تولید ، تبدیل ، توزیع ومصرف محصولات کشاورزی نقش دارند و به گونه ای با مسائل اقتصاد کشاورزی مرتبط می باشند ؛ بنابراین هر یک از این مراکز و واحد ها به تناسب  ماهیت فعالیت خود ، اقدام به جذب فارغ التحصیلان این رشته برای تامین نیازهای خود می نمایند. برخی از این مراکز به شرح زیر است:
1- وزارت کشاورزی- سازمان ها وادارات کل کشاورزی.
2- سازمان تحقیقات وآموزش و ترویج کشاورزی .
3- وزارت جهاد سازندگی- بخش تحقیقات اقتصادی و اجتماعی .
4- بانکها ، بویژه بانک کشاورزی .
5- شرکتهای مهندسان مشاور در امور کشاورزی .
6- کشت وصنعتهای بزرگ تولید کشاورزی .
7- دانشگاهها ومراکز آموزش عالی .
8- سازمان تعاون روستایی.
9- سازمان اتکا (وزارت دفاع).
10- تعاونی های تولید روستایی.
شایان ذکر است که در مورد اشتغال دانش آموختگان مهندسی اقتصاد کشاورزی باید به این نکته مهم توجه نمود که متاسفانه در دوره های گذشته وتا سالهای اخیر به اقتصاد  کشاورزی چندان اهمیتی داده نشده است و زمینه اشتغال تا چند سال پیش برای این رشته  مناسب نبود اما پس از برنامه پنج ساله دوم خوشبختانه اهمیت وضرورت اقتصاد کشاورزی مورد توجه و اقبال مسئولان و دولتمردان قرار گرفته وروز به روز بر اهمیت آن افزوده می گردد این امر میزان نیاز به مهندسان اقتصاد کشاورزی را به طورچشمگیری افزایش داده است به گونه ای که می توان گفت تقریبا تمامی فارغ التحصیلان این رشته جذب بازار کار شده و مشغول فعالیت می باشند ؛ در  آینده نیز بازار کار بهتری برای این فارغ التحصیلان فراهم خواهد بود.

2- واحد های درسی
تعداد واحد های درسی که دانشجویان این دوره باید بگذرانند در مجموع   137 واحد به صورت زیر می باشد
درسهای عمومی : 20 واحد
درسهای علوم پایه :23 واحد
درسهای اصلی کشاورزی : 49 واحد
 درسهای تخصصی الزامی :37 واحد
درسهای تخصصی اختیاری :6 واحد
کار آموزی : 2 واحد

3- ادامه تحصیلات
ادامه تحصیل در دوره های تحصیلات تکمیلی شامل کارشناسی ارشد(فوق لیسانس) ودوره دکترای رشته مهندسی اقتصاد کشاورزی است که در بعضی از دانشگاه های کشور ارائه می شود. هدف از این دوره ها آموزش و پرورش متخصصانی است که با تکیه بر دانش و تجارب خود بتوانند نظریه های اقتصادی و اصول و موازین اقتصاد کشاورزی را تجزیه وتحلیل نموده و راههای توسعه موزون کشاورزی را بررسی و به اجرای آنها بپردازند. طول دوره کارشناسی ارشد حدود 2 سال و مجموع واحد های آن32 واحد است

3-1) توانایی های فارغ التحصیلان مقطع های کارشناسی ارشد و دکترا در رشته مهندسی اقتصاد کشاورزی
فارغ التحصیلان مقطع کارشناسی ارشد می توانند در زمینه های پژوهشی وآموزشی در دانشگاه های کشور و مؤسسه های تحقیقاتی ونیز اجرای طرح های اقتصادی و همچنین در مقام یک برنامه ریز ، تحلیل گر و ارزشیاب در برنامه های توسعه کشاورزی به کار مشغول گردند با توجه به پیچیدگی های موجود در راه توسعه اقتصاد کشاورزی ومشکلات موجود آن ، نیاز اساسی کشاورزی به برنامه ریزانی است  که با استفاده از نظریه های اقتصادی به تحلیل اوضاع موجود پرداخته ، آسان ترین راه را برای توسعه کشاورزی ارائه کنند و مهندسان کشاورزی در گرایش اقتصاد کشاورزی که وظیفه تحلیل گری اقتصاد در بخش کشاورزی را به عهده دارند در توسعه کشاورزی نوین کشور از جایگاه ویژه برخوردارند.

3-2) موقعیت های شغلی ومحل های کار فارغ التحصیلان دوره های کارشناسی ارشد ودکترا
فارغ التحصیلان دوره های تحصیلات تکمیلی رشته مهندسی اقتصاد کشاورزی ، می توانند در همان محل هایی که برای فارغ التحصیلان دوره کارشناسی معرفی گردید در رده های بالاتر مشغول به کار شوند و در صورت اتمام دوره دکترا به عنوان عضو هیئت علمی در دانشگاه ها فعالیت کنند

مرکز مقالات کشاورزی کشاورز تنها

مهندسی اقتصاد کشاورزی

منابع کارشناسی ارشد رشته اقتصاد کشاورزی

منابع کنکور ارشد

منابع کنکور کارشناسی ارشد رشته ی مهندسی اقتصاد کشاورزی:
منابع کنکور ارشد از دروس اقتصاد خرد«۱»، اقتصاد کلان«۱»،اقتصاد منابع طبیعی، اقتصاد و توسعه ی کشاورزی، سیاست های کشاورزی،اقتصاد سنجی، مدیریت مزرعه و زبان عمومی و تخصصی می آید.در چند سال اخیر عموماً سوالات از کتاب های زیر انتخاب شده بود.بنابر این، این کتاب ها و جزوات می تواند منابع خوبی برای مطالعه باشد.

اقتصاد خرد:
۱) اقتصاد خرد ۱ و ۲ تالیف دکتر محتشم دولت شاهی_انتشارات دانشگاه تهران
۲)تئوری و مسائل اقتصاد خرد تالیف دومینیک سالواتوره و ترجمه ی حسن سبحانی_ انتشارات نشر نی
۳)نظریه ی اقتصاد خرد(جلد اول) تالیف سی.ای فرگوسن و ترجمه ی محمود روزبهان_ انتشارات مرکز نشر دانشگاهی
۴)اقتصاد تولید تالیف محمد بخشوده_ انتشارات دانشگاه شهید باهنر کرمان
۵)مسائل و کاربرد های تئوری مصرف در اقتصاد خرد نوشته ی مجید احمدیان و جعفر عبادی
۶)مجموعه سوالات چهار گزینه ای اقتصاد خرد نوشته ی تیمور محمدی
۷) مجموعه سوالات چهار گزینه ای اقتصاد خرد کارشناسی ارشد نوشته ی دکتر محسن نظری_انتشارات پوران پژوهش(این کتاب یکی از بهترین منابع و از دیگر کتب معرفی شده برای تست ارجح است)
*************************************
اقتصاد کلان:
۱)۲۰۰۰ تست اقتصاد کلان،نوشته ی دکتر محسن نظری_ انتشارات نگاه دانش
۲)اقتصاد کلان، نوشته ی دکتر تیمور رحمانی(جلد اول و جلد دوم)_انتشارات برادران
۳)اقتصاد کلان،نوشته ی دکتر محمود طبیبیان_نشر موسسه ی عالی پژوهش در برنامه ریزی و توسعه
۴)اقتصاد کلان، تالیف محمود روزبهان_ نشر تابان
۵)اقتصاد کلان،نوشته ی فریدون تفضلی_ نشر نی
۶)۹۰۰۰ تست راجع به نظریه ها و مسائل اقتصاد کلان،تالیف دکتر تیمور رحمانی
۷) جزوه ی اقتصاد کلان دانشگاه شیراز
**************************************************************
اقتصاد منابع طبیعی:
۱)اقتصاد منابع طبیعی،نوشته ی دکتر صادق خلیلیان_انتشارات سازمان جنگل ها و مراتع کشور
۲)اقتصاد منابع ، نوشته ی رحمان خوش اخلاق،انتشارات جهاد دانشگاهی اصفهان
۳)جزوه ی کلاسی اقتصاد منابع طبیعی، دانشگاه شیراز
۴)جزوه ی کلاسی اقتصاد منابع طبیعی ،دانشگاه زابل
۵)اقتصاد محیط زیست، نوشته ی سیاوش دهقانیان، انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد
۶)اقتصاد منابع طبیعی و محیط زیست، نوشته محسن ابراهیمی و علی سوری، انتشارات بو علی سینای همدان
*****************************************************************
اقتصاد و توسعه و سیاست های کشاورزی:
۱)توسعه ی اقتصاد کشاورزی در جهان سوم، نوشته ی مایکل تودارو و ترجمه ی غلامعلی فرجادی،انتشارات موسسه ی عالی پژوهش در برنامه ریزی و توسعه
۲)رشد و توسعه ی اقتصادی، نوشته ی مرتضی قره باغیان جلد اول و دوم
۳)جزوات کلاسی سیاست و توسعه اقتصاد کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد
۴)جزوات کلاسی توسعه و سیاست کشاورزی دانشگاه شیراز
۵)الگوی تعیین قیمت و سیاست های کشاورزی،نوشته ی دکتر سید صفدر حسینی، انتشارات دانشگاه تهران
*****************************************************************
اقتصاد سنجی:
۱)جلد اول و دوم مبانی اقتصاد سنجی،نوشته ی دامودار گجراتی و ترجمه ی حمید ابریشمی، انتشارات دانشگاه تهران
۲)جزوه ی کلاسی اقتصاد سنجی(دکتر سعید یزدانی)،دانشگاه تهران
*****************************************************************
مدیریت مزرعه:
۱)مدیریت واحدهای کشاورزی و دامپروری ،نوشته رونالد دی کی و ترجمه ی محمد رضا اسلان بر، انتشارات دانشگاه ارومیه
۲)مدیریت واحد های کشاورزی،نوشته ی دکتر بها الدین نجفی و دکتر جواد ترکمانی، انتشارات دانشگاه شیراز
۳)اصول مدیریت و مدیریت کشاورزی،نوشته ی دکتر سید مهریار صدرالاشرافی،انتشارات دانشگاه تهران
۴)مدیریت کشاورزی، نوشته ی سیاوش دهقانیان، انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد
۵)جزوه ی کلاسی درس مدیریت مزرعه، دانشگاه تهران
*****************************************************************.

اقتصاد خرد

ü     سالواتوره، دومنیک- مترجم: حسن سبحانی – اقتصاد خرد ( تئوری و مسائل) – انتشارات نی

ü     فرگوسن، سی.ای – مترجم: محمود روزبهان – نظریه اقتصاد خرد – جلد اول – انتشارات مرکز نشر دانشگاهی

ü     محمدی، تیمور – مجموعه سوالات چهار گزینه ای اقتصاد خرد

ü     نظر، محسن – مجموعه سوالات چهارگزینه ای اقتصاد خرد

ü     جزوه کلاسی دانشگاه تهران – دکتر سلامی

ü     اقتصاد خرد پوران پژوهش، محسن نظری

اقتصاد کلان

ü     رحمانی، تیمور – اقتصاد کلان – جلد اول – انتشارات برادران

ü     رحمانی، تیمور – اقتصاد کلان – جلد دوم – انتشارات برادران

ü     تفضلی، فریدون – اقتصاد کلان – نشر نی

ü     رحمانی، تیمور – اقتصاد کلان، نظریه ها و مسائل(9000 تست)

ü     نظری، محسن – اقتصاد کلان ( 2000 تست) – انتشارات نگاه دانش

اقتصاد منابع طبیعی

ü     خوش اخلاق، رحمان – اقتصاد منابع طبیعی – انتشارات جهاد دانشگاهی اصفهان

ü     سوری، علی؛ ابراهیمی، محسن – اقتصاد منابع طبیعی و محیط زیست – انتشارات بوعلی سینا همدان

ü     خلیلیان، صادق – اقتصاد منابع طبیعی – انتشارات سازمان جنگل ها و مراتع کشور

ü     جزوه کلاسی اقتصاد منابع طبیعی دانشگاه زابل

ü     جزوه کلاسی اقتصاد منابع طبیعی دانشگاه تهران

ü     امیرنژاد، حمید – اقتصاد منابع طبیعی – انتشارات جنگل

اقتصاد توسعه کشاورزی

ü     تودارو، مایکل – اقتصاد توسعه کشاورزی

ü     جزوه کلاسی سیاست و توسعه کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد

ü     جزوه کلاسی سیاست و توسعه کشاورزی – دانشگاه شیراز

اقتصاد سنجی

ü     گجراتی، دامودار – مترجم حمید ابریشمی – مبانی اقتصاد سنجی – جلد اول و دوم – انتشارات دانشگاه تهران

ü     جزوه کلاسی اقتصاد سنجی – دانشگاه تهران

ü     جزوه کلاسی اقتصاد سنجی – دانشگاه شیراز

مدیریت واحدهای کشاورزی

ü     دی کی، رونالد – مترجم: محمد رضا اسلان بد – مدیریت واحدهای کشاورزی و دامپروری – جلد اول – انتشارات دانشگاه ارومیه

ü     سلطانی، غلامرضا؛ نجفی، بهاء الدین؛ ترکمانی، جواد – مدیریت واحدهای کشاورزی – انتشارات دانشگاه شیراز

ü     جزوه کلاسی مدیریت مزرعه – دانشگاه تهران ( دکتر اشراقی)

ü     جزوه کلاسی مدیریت مزرعه – دنشگاه مشهد

زبان تخصصی

ü     کتاب 504

اوضاع اقتصادی در آمریکا بدجوری خراب است. نرخ رشد تولید ناخالص داخلی برای سه ماه آخر سال 2008 به میزان 8/3درصد سقوط کرد و کارشناسان معتقدند در فصل جاری، وضع حتی بدتر خواهد بود.
اما قرار نیست رکود اقتصادی برای همیشه طول بکشد و بسیار زودتر از آنی که آمارهای رسمی، خارج شدن اقتصاد را از رکود خبر دهند، ما از رکود خارج شده‌ایم. این دقیقا شیوه‌ای است که اتفاق می‌افتد، چون اکثر داده‌های اقتصادی، مثل آمار فصلی تولید ناخالص داخلی، نمایه‌های تاخیری (lagging indicators) هستند. اما آنچه برای پیش‌بینی آینده اقتصاد نیاز داریم نمایه‌های تقدمی و جلو رونده (leading indicators) هستند که علامت می‌دهند چه وقت چرخ‌های اقتصادی سرعت می‌گیرند. تاکنون شواهد اندکی وجود داشته است که حکایت از رسیدن به عمق بحران داشته باشد، اما در شرایطی که این رکود اقتصادی وارد دومین سال خود می‌شود، خیلی هم زود نیست که به نشانه‌های پدیدار شدن رونق و بهبودی اقتصادی نگاه کنیم. نخستین نشانه‌ها حالتی ذهنی و بی‌پایه و اساس دارند. مثلا اینکه مجبورید خودروی‌تان را اندکی دورتر از در ورودی فروشگاه پارک کنید یا مدت زمان طولانی‌تری طول می‌کشد تا پیمانکار طرف قراردادتان به تماس‌های شما پاسخ دهد. هفته‌نامه تایم شواهد واقعی خبردهنده رونق را در 10 نمایه زیر خلاصه کرده است که کمک می‌کند بفهمیم چه وقت اوضاع در حال بهتر شدن است.

1 - فروش املاک و مستغلات

این همان جایی است که مشکلات شروع شد و نیز باید جایی باشد که مشکلات پایان خواهد یافت. هرگونه جان گرفتن و رونق یافتن بازار مسکن، نشانه‌ای خواهد بود که اوضاع اقتصادی رو به بهبود و اصلاح است. برخی کارشناسان اقتصادی، نیمه دوم سال 2009 را زمان عمق بحران می‌دانند که پس از آن باید شاهد بالا آمدن اقتصاد باشیم. اما تا اینجای کار نشانه‌ای برای این میزان خوش‌بین بودن وجود ندارد. جفری هال اقتصاددان ارشد در شرکت مالی تامسون می‌گوید: «هنوز مازاد عظیمی خانه‌های به فروش نرفته‌ از قبل موجود و تازه‌ساز وجود دارد.» او به شاخص بازار مسکن که توسط انجمن ملی انبوه‌سازان مسکن تهیه می‌شود، استناد می‌کند که فروش‌های اخیر مسکن، فروش مورد انتظار و میزان مراجعه خریداران بالقوه مسکن را اندازه‌گیری می‌کند. این شاخص در رکورد تاریخی حداقلی خود قرار دارد: عدد 8 (در مقیاس از 1 تا 100) که عدد 50 تا 60 یک حد معمولی است. علاوه بر این هر سه جزو شاخص در ماه دسامبر گذشته به پایین‌ترین حد خود رسیدند. او معتقد است اگر این شاخص در سال جاری به عدد 20 برسد جایی برای امیدواری هست- حتی اگر بالارفتن شاخص کل به دلیل مراجعه خریداران بالقوه به بنگاه‌های املاک باشد. هال می‌گوید: «هر اندازه این شاخص سریع‌تر بالا برود نشانه این است که ما زودتر از رکود بیرون خواهیم آمد.»

2 - مشاغل

وضعیت اشتغال در حال حاضر، فاجعه‌آمیز است. از هنگام شروع بحران اقتصادی، 6/3میلیون شغل از بین رفته است. میانگین ساعات کار هفتگی در بخش خصوصی به رکورد بی‌سابقه 3/33 ساعت در ماه ژانویه کاهش یافت و چون شرکت‌ها معمولا قبل از تعدیل نیروی کار اقدام به کاهش ساعات کار می‌کنند می‌توان پیش‌بینی کرد تعداد اخراج‌های بیشتری در راه است. با دقت در آمار منتشره وزارت کار برای شاخص میانگین ساعات کار هفتگی، که اگر طی دوره دو یا سه ماهه به حد ثبات برسد و پس از آن ذره ذره بالا رود نشانه‌ای زودهنگام از بهبود یافتن شرایط اقتصادی خواهد بود. بعید است که این شاخص به این زودی‌ها به حدود 35 ساعت در هفته برسد. اما مهم تغییر جهت دادن این شاخص به سمت بالا است.

3 - مشاغل (دوباره)

بهبود یافتن شرایط اشتغال اهمیت بسیار زیادی دارد، بنابراین دومین نمایه‌ مرتبط با شغل که اقتصاددانان زیرنظر دارند را نیز معرفی می‌کنیم: میزان اشتغال موقتی ماهانه. برنارد باموهل اقتصاددان ارشد در گروه چشم‌انداز اقتصادی می‌گوید:« شرکت‌ها همیشه می‌توانند از کارکنان خود بخواهند مدت زمان اندکی بیشتری کار کنند. اما وقتی آنها شروع به استخدام نیروی جدید می‌کنند معلوم است که دارد اتفاقی می‌افتد و استخدام موقت نوعا پیش از استخدام دایمی اتفاق می‌افتد.» در سال 2002، استخدام موقت تقریبا در همان ماهی از مقدار خالص منفی به خالص مثبت تبدیل شد که رکود به پایان خود رسیده بود. در لحظه کنونی، تغییرات ماهانه در اشتغال موقت به مدت 25 ماه منفی بوده است. هر زمان تغییرات این شاخص مثبت شود می‌توان مطمئن بود که زمان‌های بهتری در راه است. تغییرات این شاخص را نیز می‌توان در آمار منتشره وزارت کار ردیابی کرد.

4 - فروش خودرو

خودروسازان در سال 2008 شرایط سختی را پشت سر گذاشتند، چون فروش خودروهای سواری و کامیون پس از چندین سال فروش بالای 16میلیون به 2/13میلیون سقوط کرد. آمارهای به ثبت رسیده فروش خودرو در ماه‌های اکتبر، نوامبر و دسامبر بدترین نرخ‌های معادل سالانه را در 28 سال گذشته به ثبت رساند که به ترتیب 5/10میلیون،‌ 1/10میلیون و 3/10میلیون خودرو بود. خودرو یکی از بزرگ‌ترین اقلامی است که مصرف‌کنندگان می‌خرند هر زمان که احساس خوب و خوشبینانه‌ای به آنها بازمی‌گردد. هر زمان فروش خودروهای جدید به ثبات برسد – در هر سطحی که باشد- و سپس شروع به بالاتر رفتن نماید، نشانه‌ای روشن از خلق و خوی مصرف‌کنندگان خواهد بود که در مجموع دو سوم اقتصاد را تشکیل می‌دهند. جیمز اسمیت، اقتصاددان ارشد موسسه مدیریت مالی پارسک می‌گوید: «این فقط ترس و نگرانی است که مصرف‌کنندگان را عقب نگه داشته است. آنها پول دارند – ارزش خالص ثروتشان 5/56تریلیون دلار است- و محصولات در دسترس، بسیار جذاب و با قیمت‌های مناسب هستند.» فقط کافی است آنها احساس بهتری درباره اقتصاد و آینده مالی خویش پیدا کنند.

5 - آمار خرده‌فروشی

هر زمان این شاخص تغییر جهت دهد نشانه مثبتی خواهد بود، اما نکته مهمتر این است که هر گونه جابه‌جایی از فروشگاه‌های تخفیف‌دار مثل وال‌مارت یا دلار جنرال به سمت فروشگاه‌های با اقلام ویژه و گران قیمت مثل نوردسترام یا ساکس اتفاق بیفتد. ریچارد مودی اقتصاددان ارشد در بنگاه مالی میشن رزیدنشال در تگزاس می‌گوید: «این نشانه شروع احساس خوب پیداکردن مصرف‌کنندگان درباره اقتصاد به طور کلی و وضعیت مالی خودشان خواهد بود.» پس کافی است آمار خرده‌فروشی ماهانه را دنبال کنید و نیز گزارش‌های مالی ماهانه وال مارت را با نوردسترام مقایسه کنید و اینکه کدام یک بهتر یا بدتر از سطح مورد انتظار عمل کرده است. در یکی دو سال گذشته وال مارت وضع بهتری داشته است. پس به این جابه‌جایی‌ها در اقلام خرده فروشی در ماه‌های آینده توجه داشته باشید.

6 - تفاوت نرخ بهره

نشانه‌های نه چندان محکمی ظاهر شده است که یخ‌های اعتبار منجمدشده در حال آب شدن است. اما نرخ بهره برای دریافت وام همچنان خارج از خط باقی مانده است. به تفاوت بین نرخ بهره اوراق قرضه 10 ساله خزانه‌داری که در حال حاضر حدود 3درصد است، با نرخ اوراق قرضه 10 ساله شرکت‌ها که اکنون حدود 7درصد است، نگاه کنید. این تفاوت 4درصدی که از میزان 6درصد در هفته‌های گذشته کمتر شده است، هنوز هم دو برابر مقدار معمول است. از لحاظ تاریخی تفاوت زیاد نرخ‌های بهره بین اوراق بهادار نشان‌دهنده این است که وام‌گیرندگان- به غیر از خود دولت آمریکا- در به‌دست آوردن منابع مالی دچار مشکل هستند. هر زمان تفاوت نرخ اعتبار بین طیف کاهش یابد، نشانه این خواهد بود که پول مجددا به جریان افتاده، که یک تحول بسیار اساسی است. اما ریچارد دکاسر اقتصاددان ارشد شرکت سیتی کورپ می‌گوید: تا زمانی که این تفاوت به حد قابل ملاحظه کاهش یابد، دلیلی برای هیجان‌زدگی وجود ندارد. حتی تفاوت 4درصدی نرخ‌های بهره اوراق قرضه مذکور نشاندهنده وجود رکود است. وقتی تفاوت به سطح دودرصد برسد، امکان نفس راحت کشیدن هست. همچنین شاید راحت‌تر باشد که به نرخ بهره اوراق رهنی جامبو نگاه کرد که اکنون 5/1درصد بالاتر از نرخ بهره اوراق رهنی معمولی است و در محدوده نیم‌درصد قرار گرفتن آن می‌تواند نشانه پایان یافتن رکود باشد.

7 - نماگر مصرف ماکارونی

ماکارونی غذایی ارزان و در اصطلاح اقتصادی کالای پست محسوب می‌شود. فروش این کالا پس از سال‌ها رشد اندک در سال 2008 به اوج خود رسید، به طوری که حدود 22درصد رشد کرد که به گفته موسسه نیلسن بخش زیادی از این افزایش فروش ناشی از جهش قیمت مواد غذایی بود. اما این روند همچنین نشان‌دهنده این است که ماکارونی سهم بیشتری از میانگین سبد خرید غذایی را به خود اختصاص داده است. وقتی فروش ماکارونی رو به کاهش گذارد، خواهیم دانست که اوضاع اقتصادی رو به بهتر شدن است. یک روش ردیابی روند این متغیر، نگاه به عملکرد مالی شرکت‌های تولیدکننده ماکارونی است. به طور مثال قیمت سهام شرکت AIPC بزرگ‌ترین تولیدکننده ماکارونی در آمریکای شمالی از 5دلار به 26دلار در 12 ماه گذشته افزایش یافت، در حالی که هر چیز دیگر رو به تنزل گذاشت. درآمد این شرکت پس از کاهش اندکی که طی سه سال قبل‌تر داشت، با 43درصد رشد به 569میلیون دلار در سال 2008 رسید. هر زمان چرخه کسب‌وکار ماکارونی سرپایینی رود، می‌تواند نشانه‌ای از فرارسیدن زمان‌های بهتر برای بقیه کسب و کارها باشد.

8 - نماگر استفاده از مقوا

آلن گرین‌اسپن علاقه عجیبی به ردیابی قیمت چسب مقوا داشت. ایده چنین کاری روشن است: چسب مقوا از ترکیبات اصلی در ساخت مقوا است که به عنوان ابزار بسته‌بندی برای حمل‌ونقل تقریبا همه چیز استفاده می‌شود. وقتی قیمت چسب مقوا بالا می‌رود، به این معنا است که تقاضا برای بسته‌بندی افزایش یافته است و زمانی این اتفاق می‌افتد که مردم در حال خرید اجناس باشند و در مقابل نشانه یک اقتصاد سالم است. تقاضای یک نوع از این مقوا مدتی قبل بالا رفت: مجرمان مالی مثل برنی مدوف برای پوشاندن پنجره خودروی خود در مسیر رفتن به دادگاه از آن استفاده کردند. اما بازار مقوا در شرایط وحشتناک رو به افتی است. قیمت مواد خام مورد استفاده برای ساختن جعبه‌های مقوایی سقوط آزاد کرده و از 115دلار در ماه سپتامبر به 25دلار در هر تن رسیده است. وقتی قیمت مقوا بالا رود، یعنی اینکه مردم مجددا در حال خرید هستند. ردیابی وضعیت چسب کارتن کار آسانی نیست. پیشنهاد می‌شود به عنوان یک متغیر جانشین، به قیمت سهام شرکت‌های تولیدکننده اصلی مقوا نگاه کنید. سهام این شرکت‌ها قبل از شروع بحران کاهش یافت و قبل از شروع رونق اقتصادی می‌تواند بالا رود.

9 - چرب‌زبانی طلبکاران

تصور اینکه یک دلال جمع‌کننده اقساط، آدم مهربانی باشد سخت است؛ خصوصا وقتی که با دریافت نرخ بهره 18درصد یا بیشتر برای سال‌های متوالی، چاق و چله و فارغ‌البال شده است. اما در شرایط نگران‌کننده فعلی، شرکت‌های صادرکننده کارت‌های اعتباری، ناگهان نسبت به بدهکاران مستاصل بسیار مهربان شده‌اند. شرکت‌های بزرگ اعتباری، حق‌الزحمه خود را کاهش دادند، بدهی‌ها را قسط‌بندی مجدد کردند و حتی با مبالغ بسیار پایینی طلب‌هایشان را تسویه می‌کنند. آنها آدم خوبی نشده‌اند بلکه به خاطر موج ادامه‌دار نکول‌ها و ورشکستگی مشتریان خود جرات چنین کاری را پیدا کردند و می‌خواهند تا حداکثر ممکن همین حالا مطالبات‌شان را وصول کنند – قبل از اینکه سایر طلبکاران مشتریانشان سر برسند و مشتری را با جیب خالی تنها بگذارند. پس هر وقت دیدید شرکت‌های کارت اعتباری با مشتری چک و چانه نمی‌زنند، بدانید که اقتصاد به سمت رونق حرکت می‌کند.

10 - فروش بلیت سینما

هالیوود اغلب فیلم‌هایی تولید می‌کند که چند گام عقب‌تر از زمان هستند؛ به این معنا که با یک ساله شدن رکود تقریبا قطعی است که در سال 2009 شاهد فیلم‌هایی مثل این باشیم که یک تاجر زن به مناطق روستایی نقل مکان می‌کند و زندگی ساده در روستا را کشف خواهد کرد. اما اگر فیلمنامه‌نویسان هالیوود عقب‌تر از اوضاع اقتصادی هستند، سینماروها به صورت گروهی جلوتر از وضع اقتصاد حرکت می‌کنند. بنابراین تعداد بلیت‌های فروخته شده در سال گذشته 4درصد کاهش یافت، چون علاقه‌مندان به تماشای فیلم به این نتیجه رسیدند که با اوضاع مالی نامناسب بهتر است فیلم‌ها را در منزل تماشا کنند. پس به معکوس شدن این روند نگاه کنید. اگر فروش بلیت سینما به صورت پیوسته بالا رود (در ماه ژانویه موقتا اندکی بالا رفت) می‌توان نتیجه گرفت که تعدادی فیلم باارزش روی پرده‌ها است یا اینکه احیانا اوضاع اقتصادی بهتر شده است.

منبع: دنیای اقتصاد

مقدمه

انسان پیش از آموختن کشاورزی و کشف فنون و ابزارهای مختلف, برای تامین نیازهای زندگی خود به کوچ و چندجانشینی می‌پرداخت. انسان‌ها برای تامین غذای موردنیاز خود و یافتن مکانی مناسب برای سکونت, به مکان‌های مناسب دارای منابع طبیعی (مرتع, آب, حیوانات) مهاجرت می‌نمودند. از زمانی که انسان کشاورزی را آموخت و توانست ابزارهای مورنیاز زندگی خود را بسازد به یکجانشینی روی آورد و روستاها متولد شدند. روستاها یا دهات, اولین مراکز اجتماعی زندگی نوین انسان محسوب می‌شوند.

طبق تحقیقات باستان‌شناسان, قدیمی‌ترین دهکده‌های جهان که تاکنون بوسیله حفاران پیدا شده, در خاورمیانه واقع است. دو روستا در ”جارمو“ و ”تپه سربین“ واقع در ایران و عراق امروزی, نشان می‌دهد که یکجانشینی یا تشکیل اجتماعات روستایی, دست‌کم به 10000 سال پیش بر می‌گردد.

با رشد و تکامل مراکز روستایی و ظهور کسب‌وکارهایی غیرازکشاورزی (تجارت, خدمات, حکومت‌) شهرها بوجود آمدند. بخاطر تمرکز بالای جمعیت در مناطق شهری توام با رشد پرشتاب صنایع و خدمات, به سرعت شهرها توسعه پیدا کردند در حالیکه روستاها به کندی حرکت نمودند.

روستا چیست؟

”ده“ (یا ”قریه“) به معنی سرزمین است. از نظر تقسیمات کشوری, ”ده“ (یا ”روستا“ ویا ”آبادی“) در ایران, کوچکترین واحد سکونتی و اجتماعی-سیاسی است. کشور به چندین استان (دارای استاندار), هر استان به چند شهرستان (دارای فرماندار), و هر شهرستان به چند بخش (دارای بخش‌دار), و هر بخش به چند شهر (دارای شهردار) و روستا (دارای کدخدا) تقسیم می‌شود. البته به مجموعه‌ای از چندین ده هم دهستان گفته می‌شود که مسؤول آن دهیار نامیده می‌شود.

مطابق سرشماری‌هایی که در کشور انجام می‌شود, به نقاطی که کمتر از 5000 نفر جمعیت داشته باشند روستا, و به نقاط بیش از 5000 نفر شهر گفته می‌شود. البته استثنائاتی نیز (علیرغم ملاک مذکور) وجود دارد. مردم روستا, از طریق کشاورزی امرار معاش می‌کنند به همین جهت بعدها, در تعریف روستا, شغل کشاورزی نیز به عنوان اساس کار روستاییان اضافه گردید. البته تعاریف دیگری نیز از روستا (یا ده) در کشور وجود دارد که از مجموع آن‌ها می‌توان این تعریف را ارایه نمود.

روستا, عبارت از محدوده‌ای از فضای جغرافیایی است که واحد اجتماعی کوچکی مرکب از تعدادی خانواده که نسبت به هم دارای نوعی احساس دلبستگی, عواطف و علائق مشترک هستند, در آن تجمع می یابند و بیشتر فعالیت‌هایی که برای تامین نیازمندی‌های زندگی خود انجام می‌دهند, از طریق استفاده و بهره‌گیری از زمین و در درون محیط مسکونی‌شان صورت می‌گیرد. این واحد اجتماعی که اکثریت افراد آن به کار کشاورزی اشتغال دارند در عرف محل, ده نامیده می‌شود .

براساس مطالعات جهانی, تعریف روستا در کشورهای مختلف,‌ دارای تفاوت‌هایی می‌باشد. مثلاً در آمریکا بیشتر بر مفهوم ”مناطق روستایی“ تاکید می‌شود که بیانگر نواحی دارای چگالی جمعیتی کم است در حالیکه در بعضی کشورهای دیگر همچون ایران نیز روستا بر اساس میزان جمعیت تعریف می‌شود. به عنوان مثال, ملاک جمعیت روستا در فرانسه 2000 نفر, در بلژیک 5000 نفر,‌ در هلند 20000 نفر و در ژاپن 30000 درنظر گرفته شده است .

توسعه روستایی چیست؟

از چند سده اخیر و با رشد پرشتاب صنعت و فناوری در جهان, عقب‌ماندگی مناطق روستایی بیشتر عیان گردیده است. از آن‌جاییکه عموماً روستاییان نسبت به شهرنشینان دارای درآمد کمتری هستند و از خدمات اجتماعی ناچیزی برخوردار هستند, اقشار روستایی فقیرتر و آسیب‌پذیرتر محسوب می‌شوند که بعضاً منجر به مهاجرت آنان به سمت شهرها نیز می‌شود. علت این امر نیز پراکندگی جغرافیایی روستاها, نبود صرفه اقتصادی برای ارایه خدمات اجتماعی, حرفه‌ای و تخصصی‌نبودن کار کشاورزی (کم‌بودن بهره‌وری), محدودیت منابع ارضی (در مقابل رشد جمعیت), و عدم‌مدیریت صحیح مسؤولان بوده است. به همین جهت, برای رفع فقر شدید مناطق روستایی , ارتقای سطح و کیفیت زندگی روستاییان, ایجاد اشتغال و افزایش بهره‌وری آنان, تمهید ”توسعه روستایی“ متولد گردید.

بنا بر تعریف, برنامه‌های توسعه روستایی, جزئی از برنامه‌های توسعه هر کشور محسوب می‌شوند که برای دگرگون‌سازی ساخت اجتماعی-اقتصادی جامعه روستایی بکار می‌روند. اینگونه برنامه‌ها را که دولت‌ها و یا عاملان آنان در مناطق روستایی پیاده می‌کنند, دگرگونی اجتماعی براساس طرح و نقشه نیز می‌گویند. این امر در میان کشورهای جهان سوم که دولت‌ها نقش اساسی در تجدید ساختار جامعه به منظور هماهنگی با اهداف سیاسی و اقتصادی خاصی به عهده دارند, مورد پیدا می‌کند. از سوی دیگر توسعه روستایی را می‌توان عاملی در بهبود شرایط زندگی افراد متعلق به قشر کم‌درآمد ساکن روستا و خودکفاسازی آنان در روند توسعه کلان کشور دانست.

در گذشته بعضی مدیران و سیاست‌گذاران امر توسعه, صرفاً بر ”توسعه کشاورزی“ متمرکز می‌شدند که امروز نتایج نشان داده است که توسعه روستایی صرفاً از این طریق محقق نمی‌شود. روستا جامعه‌ای است که دارای ابعاد اجتماعی مختلف است و نیازمند توسعه همه‌جانبه (یعنی توسعه روستایی) است نه صرفاً توسعه کسب‌وکار و نظامی به نام ”کشاورزی“. هرچند باید گفت که از طریق توسعه کشاورزی موفق نیز الزاماً توسعه روستایی محقق نمی‌شود. چون اولاً فواید توسعه کشاورزی عاید همه روستاییان نمی‌شود (بیشتر عاید زمین‌داران, بخصوص مالکان بزرگ, می‌شود), ثانیاً افزایش بهره‌وری کشاورزی باعث کاهش نیاز به نیروی انسانی می‌شود (حداقل در درازمدت) و این خود باعث کاهش اشتغال روستاییان و فقر روزافزون آنان و مهاجرت بیشتر به سمت شهرها می‌شود.

استراتژی‌های توسعه روستایی

کشورها و مناطق مختلف جهان, متناسب با شرایط و اولویت‌ها, رویکردها و استراتژی‌های توسعه روستایی متفاوتی را در پیش گرفته‌اند. قطعاً نمی‌توان بدون درنظرگرفتن تجربیات جهانی در این زمینه و با تمرکز صِرف بر اشتغالزایی در روستاها (بدون درنظر گرفتن استراتژی توسعه روستایی) توفیق چندانی بدست آورد (که پایدار و ماندگار نیز باشد). چون اشتغالزایی و کارآفرینی در فضا یی مستعد رخ می‌دهد و بدون وجود آن فضا عملاً نمی‌توان متوقع موفقیتی پایدار بود.

رویکردها و استراتژی‌های توسعه روستایی را اینگونه می‌توان تقسیم‌بندی نمود

•رویکردهای فیزیکی-کالبدی

استراتژی توسعه و بهبود زیرساخت‌های روستایی

زیرساخت‌های روستایی را می‌توان سرمایه‌های عمومی و اجتماعی روستاها دانست که بدین جهت توسعه این زیرساخت‌های اجتماعی, فیزیکی و نهادی باعث بهبود شرایط و کیفیت زندگی و معیشت مردم محلی و ارتقای کارایی زندگی اجتماعی و اقتصادی آنان خواهد شد. بعنوان مثال, توسعه زیرساخت‌های اجتماعی همچون تسهیلات و خدمات بهداشتی و آموزشی, باعث بهبود کیفیت منابع انسانی و افزایش توانایی‌های آنان (در جایگاه‌های فردی و اجتماعی) خواهد شد. منظور از ایجاد, توسعه و نگهداری زیرساخت‌های روستایی, صرفاً تزریق نهاده‌های سرمایه‌ای به یک جامعه با تولید سنتی نیست, بلکه هدف ایجاد سازوکارها, نهادها و مدیریت جدیدی است که در عمل نیازمند مشارکت وسیع روستاییان است. در واقع این استراتژی, با همکاری مردم می‌تواند به طور آگاهانه, ارادی و موفقیت‌آمیز از دوران طراحی, برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری گذر کرده و به شرایط مطلوب پایدار وارد گردد.

•رویکردهای اقتصادی:

استراتژی انقلاب سبز

این استراتژی دارای دو معنای به‌نسبه متفاوت است: یکی به معنی دگرگونی کلی در بخش کشاورزی است به طوریکه این تحول باعث کاهش کمبود مواد غذایی در کشور و مشکلات کشاورزی گردد. دیگری به معنی بهبود نباتات خاص (بویژه گسترش انواع بذرهای اصلاح‌شده گندم و برنج) و تولید زیاد آنان است. براساس مطالعات میسرا, انقلاب سبز باعث کاهش مهاجرت‌های روستایی نشده است و بعضاً باعث بروز اخلافاتی مابین نواحی روستایی (بخاطر بازده متفاوت زمین‌ها در این محصولات اساسی) نیز شده است .

استراتژی اصلاحات ارضی

اکثر کشورهای جهان, برای گذار از یک ساخت ارضی به ساختی دیگر, اصلاحات ارضی را در برنامه‌ریزی‌های توسعه روستایی خود گنجانده‌اند. به عبارت دیگر, تجدید ساختار تولید و توزیع مجدد منابع اقتصادی را از اهداف عمده برنامه‌های توسعه روستایی خویش قلمداد نموده‌اند. از دیدگاه بسیاری از صاحبنظران امر توسعه (همچون میردال و تودارو), اصلاحات ارضی کلید توسعه کشاورزی است. البته در بعضی موارد نیز, به دلیل ساماندهی نامناسب خدمات پشتیبانی و تخصیص اعتبارات موردنیاز, چیزی به درآمد زارعان خرده‌پا افزوده نمی‌شود.

استراتژی صنعتی‌نمودن روستاها

اگرچه در این استراتژی, توسعه کشاورزی در فرآیند توسعه روستایی حایز اهمیت است اما در عین حال باید با توسعه فعالیت‌های صنعتی همراه شود. در بسیاری از کشورها (بخصوص آسیایی‌ها) صرفاً زراعت نمی‌تواند اشتغال کافی و بهره‌ور ایجاد نماید (ظرفیت زمین نیز محدود است) بدین جهت باید به ایجاد اشتغال سودآور غیرزراعی نیز پرداخت تا تفاوت درآمد شهرنشینان و روستانشینان افزایش نیافته و مهاجرت روستاییان به شهر کاهش یابد. در این راستا باید اقدامات ذیل صورت پذیرد:

الف) ایجاد مشاغل غیرزراعی و فعالیت‌های درآمدزا,

ب) رواج مراکز روستایی دست پایین. اهداف عمده این استراتژی را می‌توان اینگونه برشمرد:

•ایجاد اشتغال غیرکشاورزی برای روستاییان بیکار یا نیمه‌بیکار در یک منطقه

•همیاری در جلوگیری از جریان مهاجرت به مراکز شهری

•تقویت پایه‌های اقتصادی در مراکز روستایی

•استفاده کامل (بیشتر) از مهارت‌های موجود در یک ناحیه

•فرآوری تولیدات کشاورزی محلی

•تهیه نهاده‌های اساسی و کالاهای مصرفی برای کشاورزان و دیگر افراد محلی

بیشتر اینگونه صنایع روستایی در کسب‌وکارهای خرد (کوچک‌مقیاس) شکل می‌گیرند که می‌تواند بخش عمده‌ای از آن را صنایع دستی تشکیل دهد. این صنایع دستی می‌توانند از ابزارهای پیشرفته‌تر برای کار خود بهره برده و بدلیل سادگی و مقبولیت بیشتر در جوامع روستایی و امکانات اشتغالزایی بیشتر, کمک بیشتری به بهبود وضعیت روستاییان انجام دهند.

استراتژی رفع نیازهای اساسی

این استراتژی در جستجوی اتخاذ شیوه‌ای است تا براساس آن نیازهای اساسی فقیرترین بخش از جمعیت روستایی را به درآمد و خدمات (در طول یک نسل), برطرف نماید. نیازهای اساسی شامل درآمد (کار مولد) و هم خدمات موردنیاز زندگی می‌شود.

محورهای اصلی این استراتژی عبارتند از:

•تغییر معیار برنامه‌های اجرایی از ”رشد“ به سمت ”نیازهای اساسی“ که از طریق اشتغال و توزیع مجدد صورت می‌گیرد (به عبارت دیگر از ”رشد اقتصادی“ به ”توسعه اقتصادی“).

•چرخش از اهداف ذهنی به سمت اهداف عینی و واقعی

•کاهش بیکاری

از این رو رفع نیازهای اساسی تهیدستان, در کانون مرکزی این استراتژی قرار می‌گیرد و اهداف رشدمحور جای خود را اهداف مصرفی می‌دهند که در مناطق روستایی با سرمایه و واردات کمتری (نسبت به بخش شهری) قابل انجام هستند.

•رویکردهای اجتماعی-فرهنگی:

استراتژی توسعه اجتماعی

استراتژی توسعه اجتماعی محلی (جامعه‌ای), اهداف توسعه اقتصادی-اجتماعی را تواماً شامل می‌شود و نوید می‌دهد که هم پایه‌های نهادهای دموکراتیک را بنا نهد و هم در تامین رفاه مادی روستاییان مشارکت نماید.

استراتژی مشارکت مردمی

از این دیدگاه, مردم هم وسیله توسعه هستند و هم هدف آن. طرح‌های توسعه روستایی چه به لحاظ ماهیت طرح‌ها و چه به خاطر محدودیت امکانات و منابع دولتی, نیازمند مشارکت مردم در ابعاد وسیع هستند. در این استراتژی باید با تلفیق مناسب رویکردهای بالا به پایین و پایین به بالا, امکان مشارکت گسترده مردم را در فرآیند توسعه روستایی فراهم آورد.

محورهای اصلی این استراتژی عبارتند از:

•تاکید بیشتر بر نیازهای مردم

•تشویق و افزایش مشارکت مردم در هر مرحله از فرآیند برنامه‌ریزی

•بسط و ترویج سرمایه‌گذاری‌های کوچک, که مردم قادر به اجرای آن باشند

•کاهش هزینه‌های مردم و در مقابل افزایش درآمدهای آنان

•تشویق مردم در جهت تداوم و نگهداری پروژه‌های توسعه (افزایش آگاهی‌های مردم و کاهش زمان و هزینه طرح‌ها و پروژه‌ها)

مشارکت در حکم وسیله‌ای برای گسترش و توزیع دوباره فرصت‌ها با هدف اتخاذ تصمیم‌های جمعی, همیاری در توسعه و بهره‌مندی همگانی از ثمرات آن است. این مشارکت می‌تواند در تمامی مراحل مختلف تصمیم‌گیری, اجرا (عملیات, مدیریت و اطلاع‌رسانی), تقسیم منافع, و ارزیابی وجود داشته باشد.

•رویکردهای فضایی, منطقه‌ای و ناحیه‌ای:

استراتژی‌های تحلیل مکانی

والتر کریستالر (1933) برمبنای نظریات جی.اچ.فون تونن و آلفرد وبر (1909) نظریه ”مکان مرکزی“ را ارایه نمود که براساس میزان جمعیت, نقش و کارکرد, فاصله, پراکندگی سکونتگاه‌های انسانی به شرح و تبیین ساختار (چارچوب) فضایی سکونتگاه‌ها و حوزه نفوذ آنان (و بالتبع سروساماندهی به نحوه چیدمان نقاط شهری و روستایی) می‌پردازد. متخصصان این زمینه با پذیرش علم جغرافیا (به عنوان تحلیل‌گر فضای زیست), به استفاده از نظریات برجسته دیگر در رابطه با تقسیم‌بندی فضایی-مکانی و ساماندهی فضا نیز مبادرت نمودند.

سه نظریه مطرح در این زمینه را می‌توان به طور خلاصه اینگونه معرفی نمود:

•نظریه زمین‌های کشاورزی (جی.اچ.فون تونن): این نظریه به تحلیل چگونگی استفاده و سروساماندهی به زمین‌های کشاورزی می‌پردازد. براساس این نظریه فعالیت‌های کشاورزی و ارزش زمین‌ها متناسب با فاصله آن‌ها از بازار (شهری) تعریف می‌شود (دوایر متحدالمرکزی حول شهرها).

•نظریه مکان‌یابی صنایع (آلفرد وبر): براساس این نظریه, صاحبان صنایع می‌کوشند مکانی را جهت استقرار کارخانه‌های خود برگزینند که با حداقل هزینه تولید محصول و توزیع آنان (هزینه‌های حمل‌ونقل) همراه باشد. در واقع زنجیره‌ای از جریان کالا, خدمات و اطلاعات (وزن و نحوه تعامل آن‌ها) ما را قادر به مکان‌یابی صحیح صنایع می‌کند.

•نظریه مکان مرکزی (والتر کریستالر): براساس این نظریه, هر مکانی که موقعیت مرکزی می‌یابد با تولید و توزیع هرچه‌بیشتر کالا و خدمات در حوزه‌های اطراف (یا منطقه نفوذ) به تحکیم موقعیت مرکزی خود می‌پردازد, به همین خاطر, چنین مکان‌های مرکزی, خدمات بیشتری را در خود متمرکز می‌سازند. برمبنای این نظریه, نقاط مرکزی در قالب نظامی سلسله‌مراتبی (مبتنی بر جمعیت, فاصله, نقش یا کارکرد) عمل می‌نمایند. طبق این نظریه, خریداران, کالاها و خدمات موردنیاز خود را از نزدیک‌ترین بازار فروش دردسترس تهیه می‌کنند.

•استراتژی توسعه روستا-شهری

از پایان دهه 1970, در واکنش به زوال الگوهای توسعه و پس از استراتژی ”نیازهای پایه“ سازمان جهانی کار (1976), استراتژی توسعه روستا-شهری یا منظومه کشت-شهری (اگروپولیتن) مطرح گردید. برای درک بهتر این استراتژی باید الگوی ”مرکز-پیرامون“ و استراتژی نیازهای پایه را دانست. تحقیقات فریدمن (در آمریکای جنوبی) نشان داده است که می‌توان فضای زندگی را به دو بخش ”مرکز“ و ”پیرامون“ تقسیم نمود که رابطه بین این دو نظام, استعماری است و پیامد آن قطبی‌شدن در مرکز و حاشیه‌ای‌شدن در پیرامون است. استراتژی نیازهای پایه نیز چرخش آشکاری بود از استراتژی‌های متداول تولیدمحور, صنعت‌مدار و شهرگرا به سمت استراتژی‌های مردم‌محور, کشاورزی‌مدار و روستاگرا. استراتژی روستا-شهری برمبنای الگوی مرکز-پیرامون (تجمع سرمایه و منافع در نقاط شهری) و متاثر از استراتژی نیازهای پایه (رفع فقر و ایجاد اشتغال, خوداتکایی, و تامین مایحتاج اصلی), این محورها را برای توسعه مناطق روستایی پیشنهاد می‌کند: درون‌گرایی, حفاظت‌گرایی, خودگردانی (خودکفایی), و نهادینه‌سازی مشارکت.

•استراتژی یوفرد

این استراتژی برپایه نقش فعالیت‌ها و کارکردهای شهری در توسعه روستایی (و منطقه‌ای) تعریف می‌شود که شامل این مراحل می‌گردد: تجزیه و تحلیل منابع ناحیه‌ای, تدوین نقشه تحلیلی منطقه, تحلیل نظام سکونتگاهی, تحلیل ارتباطات فضایی, تحلیل دسترسی‌ها (ارتباطات), تحلیل شکاف عملکردی, تنظیم استراتژی‌های توسعه فضایی, تعیین نارسایی پروژه‌ها و برنامه‌های توسعه, بازبینی و نهادینه‌سازی تحلیل‌های فضایی در برنامه‌ریزی روستایی و ناحیه‌ای. این استراتژی با ارایه اطلاعات فراوان و ذی‌قیمتی به سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان, آنان را در توزیع سرمایه‌گذاری‌ها در راستای یک الگوی متعادل جغرافیایی (اقتصادی و فیزیکی) یاری می‌دهد.

واژه ها نیز همچون پدیده هاى رشد یابنده هستى داراى دگرگون پذیرى و رشد و تحول بوده و در راستاى زمان مفاهیم گوناگونى بخود مى گیردو در جهت تعبیراز پنداشتها آهنگها باورها آرمانهاى متفاوت بکار گرفته شده و در معانى ویژه اى رایج مى شوند.

مالیات نیزاز جمله واژه هائى است که داراى چنین سرنوشتى مى باشد. مفاهیم گوناگون مالیات در تاریخ با همه تفاوتهاى آن داراى عناصر مشترک و در نهایت معناى مشترکى خواهد بود.

بنابراین مالیات کلمه اى است گنگ و داراى مفاهیم مختلف وانواع و ابعاد گوناگون ازاینرو نیاز به بررسى و باز کاوى دارد.

مفهوم کلى مالیات

واژه مالیات که از مال گرفته شده از نظر فرهنگ شناسان در معانى زیر بکار برده شده است:

(اجرو پاداش)( زکات مال) ( سرپرستى و چراندن گله هاى گوسفند) (در جریمه اى که حکومت بمناسبت ارتکاب جرائم ویژه از مرتکبین مى گیرد)(باج)(خراج) و بالاخره مالى که دولتها بطور سالانه از شهروندان خود مى گیرند. 1اما دراصطلاح اقتصاددانان جدید مالیات اینگونه تعریف شده است:

مالیات مقدار پول و یا مالى است که شهروندان یک کشور طبق قانون به دولت خود مى پردازند تا در جهت اداره امور کشور تامین کالاها و خدمات عمومى و ضرورى تضمین امنیت و دفاع همگانى و عمران و آبادانى توسط دولت مورد بهره بردارى قرار بگیرد.

مالیات ریشه تاریخى طولانى و عمیقى دارد و عمر آن با پیدایش نخستین حکومتها و سازمانهاى مدیریت اجتماعى همراه مى باشد.

تنها نوع و مقدار مالیات و نحوه وصول آن متفاوت بوده است اصل آن هیچگاه متروک نمى شده است. در برخى از کشورهاى جهان باستان از قبیل کلده و آشور در(بین النهرین)(آتن)در فرنگ وصول مالیات از مردم تابع قوانین مدون بوده ولى در بسیارى از نقاط جهان مسئله مالیات از نظر چگونگى وصول واندازه آن تابع اراده دولت مرکزى و یا پادشاه بوده است که در برابر دریافت مقدارى پول و یا کالا در سال حکومت و فرماندارى مناطق گوناگون را به افراد واگذار مى کرده است.

حاکم منطقه نیز که به یک طایفه و قبیله بلوک و منطقه و یا شهر و ایالتى منصوب مى شد آن اندازه از پول و کالا جهت دولت مرکئز باافزودن مبالغ هنگفتى براى اداره امور منطقه و خود و ذخیره شخصى بطور سرانه و یا خانوارى از مردمان زیر سلطه خود وصول

مى کرد. و در نپرداختن آن براى پادشاه و حاکم منطقه هیچ عذرى پذیرفته نبود وشعار یا سر بده یا مالیات وخراج براى همگان مفهوم رعب انگیز خود را داشت. عجیب است که این روش منحوس حتى در میان سلاطین و حاکمان ستمگر پس ازاسلام در کشورهاى اسلامى مانند بنى امیه و بنى عباس تا نادرشاه افشار و پس ازاو نیز رایج بوده است و نادرشاه گنجینه هاى افسانه اى خود موسوم به کلات نادرى را بیشترازاین طریق گردآورده بود.

از دیگر تفاوتهاى عمده مسئله مالیات درگذشته و حاضراین است که سلاطین و رژیمهاى گذشته مالیات را براى ایجاد عمران و آبادانى در کشور نمى گرفتند بلکه خراج ها باجها و مالیاتهاى وصول شده را جزو دارائى و گنجینه هاى شخصى خود قرار داده و براى گردش امور دربار حرمسرا و تامین زندگى شاهزادگان وامیرزادگان عیاش و خوشگذران مورد بهره بردارى قرار مى دادند. حتى در بسیارى موارد حقوق سربازان از طریق صدور و فرمان:غارت همگانى شهرهاى فتح شده و مغلوب]تامین مى شده است و نه از خزانه دولت.

اینگونه برخورد زشت زمامداران خود سر با مسئله مالیات و جایگزینى چپاولگرانه آن در ذهنیت مردم شرق موجب گشته تااگر در مواردى هم مالیات در جهت مصلحت مردم بطور قانونى تنظیم گردد مردم سرباز زنند و بگونه اى از پرداخت آن گریز کنند و همچون مردم کشورهائى که نظام قانونى بر آنان حاکم است مالیات راامرى طبیعى و در برابر فعالیت هاى عمرانى و خدماتى وادارى دولت ندانند.

غافل ازاینکه مسئله تحریم عشر واکنشى مناسب در برابراسراف کاریهاى حکام غاصب و ستمگر آن عصر بوده است و نمى تواند گوناگون مفهوم مالیات در شرایط متفاوت تاریخى دلیل بر مطلب باشد.

این واژه بویژه در نظام جمهورى اسلامى دقیقا در نقطه مقابل آن مفاهیم نادرست تاریخى قرار دارد. و مالیات طبق قوانین و ضوابط معین خواهد شد و براى عمران و آبادى کشور و صیانت ازبیضته اسلام مصرف مى شود.

ازاینرو در عصر حاضر یکى از پایه هاى استوار کشوردارى ترقى و پیشرفت وارائه خدمات به مردم و در نتیجه دریافت مالیات مى باشد دریافت مالیات از جامعه در کشورهاى جهان امرى طبیعى و براساس سیاست مالى مى باشد و در برخى از کشورهاى صنعتى جهان 90 تا 98 درصد بودجه عمومى از طریق مالیاتها تامین مى شود و مردم نیز هیچگونه واکنش منفى در برابر آن بروز نمى دهند.

انواع مالیات

مالیات را بر پایه مبانى ملاکها واعتبارات گوناگون مى توان تقسیم بندى کرد وانواع آن را مشخص نمود.

•مالیات مستقیم و غیرمستقیم

براساس این تقسیم بندى مالیات از نظر چگونگى تعلق گرفتن به کالاهاى مورد مالیات دو نوع مى تواند باشد: مستقیم یا غیرمستقیم.

مالیات مستقیم: بدون هیچ واسطه اى روى درآمدافراد و یا سازمانها و موسسات اقتصادى بسته شود و توسط مامورین دولتى بطور مستقیم وصول شود. مانند مالیات سرانه اى که دولت براساس افراد ساکن در کشور و طبق آمارافراد هر خانوار مالیات مى گیرد ازاین قبیل مالیاتى که دولت بطور مستقیم از حقوق کارمندان خود کسر مى کند.

مالیات مستقیم اگر براساس میزان دارائى و یا درآمداشخاص و موسسات استوار باشد و شامل درآمدهاى سطح پائین نگردد در تامین عدالت اجتماعى نقش بسزایى خواهد داشت.

مالیات غیرمستقیم: آنستکه با واسطه و بطور غیرمستقیمم ازاصل در آمدشهروندان گرفته مى شود واغلب پرداخت کننده مى تواند آنها را به اشخاص دیگرى منتقل کند و خود وسیله پرداخت مالیات باشد.

مالیات غیرمستقیم در شکلهاى گوناگونى قابل پیاده شدن مى باشد و پرداخت آن نیز بااینکه بر دوش همگان مى باشد ولى محسوس نیست بطور معمول عموم مردم وجود آن رااحساس نمى کنند.

مانند: عوارض گمرگى که بر ورود و صدور کالاها بسته مى شود که در نهایت از نوع مالیات غیرمستقیم بشمار مى آید. زیرا وارد کننده کالا به میزان عوارضى که ازاین بابت به دولت مى پردازد به نرخ فروش کالا در بازارهاى داخلى مى افزاید چنانکه صادرکنندگان کالاهاى داخلى به خارج نیز در هنگام خرید و فروش میزان عوارضى را که باید بابت صدور کالا بپردازند از نظر دور نمى دارند.

مالیات بر فروش از دیگر شکلهاى مالیات غیرمستقیم مى باشد. و آن باین صورت است که ابتدا دولت روى یک کالاى ویژه مالیات مى بنددو در نتیجه بطور قهرى قیمت آن براى مصرف کنندگان افزایش مى یابد و در مجموع باید گفت: سنگینى مالیاتهاى غیرمستقیم بر دوش اکثریت قشرهاى کم درآمد و فقیر جامعه مى باشد: زیرا در پرداخت این مالیات آن کس که دارد و آن کس که ندارد هر دو باید زیر یک بار بروند در این صورت فشار بر کسى است که ندارد.

•تقسیمى دیگراز مالیات

ازاین دیدگاه که چند درصد مالیات گرفته شود واز چه نوع درآمدى و با چه محاسبه اى مالیات به سه نوع تقسیم مى شود.

•مالیات تصاعدى

•مالیات تنازلى

•مالیات تعادلى

مالیات تصاعدى: به این صورت است که آنانى که از درآمد بیشترى برخور دارند بصورت تصاعدى مالیاتش افزایش مى یابد و درصد بیشترى از درآمدشان را بایستى به عنوان مالیات پرداخت کنند.ازاینرو میزان مالیات هماهنگ با میزان رشد درآمد افزایش مى یابد. در نوع تصاعدى ثروتمندان بمراتب بیشتراز فقرا مالیات مى پردازند و قشرهاى فقیر جامعه در بلند کردن اهرم سنگین مالیات سهم بسیار کمترى دارند.

مالیات تنازلى: عکس روش تصاعدى است. یعنى نظام مالیاتى کشور بگونه اى تنظیم شده است که هر چه درآمد پائین تر باشد مالیات بیشترى باید بپردازدو در برابر آنانى که از ثروت بیشترى برخوردارند مالیات کمترى مى پردازند.

البته این چنین مالیاتى همیشه با ظاهرى مردم پسند و در زیر شعارهاى زیباانجام مى گیرد به عنوان نمونه مى توان از مالیتهاى غیر مستقیم سخن راند که بسیارى آن را طرح مى کنند در نتیجه بار سنگین مالیات بطور عمده بر دوش محرومان و کم درآمدهاى جامعه خواهد بود. گرچه روش مالیات تنازلى مى تواند هم بطور مستقیم و هم بطورغیرمستقیم قابل اعمال باشد.

مالیات تعادلى: حد میانگین روشهاى تصاعدى و تنازلى است. یعنى درآمدهاى بالا و درآمدهاى پائین هر دو بطور مساوى مالیات مى پردازند که البته این نوع مالیات نمى تواند روشى عدالت خواهانه باشد زیرا چگونه کسانى که از ثروت بیشترى برخوردارند و هر روز براندوخته هاى خود مى افزایند همانند کسانى که اندک در آمدى داشته باشند بطور مساوى مالیات بپردازند.

مضمون و متعلق مالیات

مالیات ازاین نظر نیز که داراى چه مضمونى است و متعلق آن یعنى مورد مالیات چه نوع کالا و خدمت و یا چه نوع امتیازاقتصادى داشته باشد به انواع گوناگونى تقسیم مى شود

البته باید توجه داشته باشیم که دو ملاک واعتبار قبلى در تقسیم مالیات نیز در و ضمن هر یک ازانواع این قسم اخیر قابل تصور مى باشند.

براساس این اعتبار مهمترین اقسام مالیات بقرار ذیل مى باشد:

•مالیات سرانه: و آن مالیاتى است که در برخى از کشورهاى جهان از هر شهروند ملبغ و یا مقدار ویژه اى پول و یا کالا به عنوان مالیات مى گیرند.

•مالیات بر واردات: این همان چیزى است که حق گمرکى یا عوارض گمرکى نامیده مى شود.این نوع ویژه کشورهائى است که داراى تجارت خارجى ملى شده نباشند وافراد حق وارد و صادر کردن کالا را داشته باشند. در حقیقت این مالیات جهت کنترل هر چه بیشتر واردات و تقویت تولیدات خارجى مى باشد تا ضمن قابل رقابت بودن آن با کالاهاى خارجى انگیزه تولیدکنندگان را براى تولید هر چه بیشتر و گرایش جامعه را براى خرید کالاهاى داخلى افزایش دهد.ازاینرو وضع این نوع مالیات دردگرگونى اندازه و کیفیت کالاهاى وارداتى تاثیر مشخص و روشنى خواهد داشت.

•مالیات راى: این قسم هم خود نوع خاصى از مالیات سرانه مى باشد و منظور آن است که براى کسانى حق راى قائلند که همچون سرنوشت سیاسى در سرنوشت اقتصادى سهیم باشند و خود را در تامین اداره کشور مسئول بدانند. بدینجهت براى کسانى که حق راى در انتخابات دارند مالیات ویژه اى تصویب مى شود.

•مالیات برارث:مقدار و درصد معینى ازاموال و ثروت کسى که فوت شده باشد به عنوان مالیات از ورثه او دریافت مى شود. معمولا چنین مالیاتى بدان جهت از ورثه متوفا گرفته مى شود که ثروت در برابرانجام کار و سرمایه گذارى بدست نیامده است و نیز وصول آن آسان تر بنظر مى رسد.

•مالیات برمشاغل:این نوع بدانجهت از صاحبان مشاغل گرفته مى شود که فقط داشتن درآمداصالت دارد و نیازها واصالت هاى انسانى و اخلاقى را در تنظیم مالیات شرط نمى دانند.ازاینرو مراکز فساد و فحشاء و قمارخانه ها و مشروب فروشى ها هم مالیات خاصى به دولت پرداخت مى کند. یکى از راههاى پردرآمد دولتها گرفتن مالیات ازاین دسته از مشاغل است. و رژیم ستم شاهى افزون برترویج این مراکز براى مقاصد سیاسى اخذ مالیات را وسیله اى براى کسب درآمدهاى خود و نظام حاکم مى دانست.

•مالیات بر فروش: دولت دراین نوع مالیات جهت و سوى مصرفى جامعه را بطور دلخواه یا مصالح جامعه معین مى کند و براى کنترل مصرف جامعه مالیاتى بطور غیر مستقیم بر آن وضع مى کند. دخانیات یا کالاهاى لوکس و تشریفاتى از قبیل این نوع مالیات است.

•مالیات ارزش اضافى: مالیات خاصى است که در برخى از کشورهااز سودى که از کالاها به دست آمده است گرفته مى شود.

•مالیات فراگیر: این نوع مالیات ویژه کشورهاى بلوک شرق و سوسیالیستى ماننداتحاد جماهیر شوروى واقمارش مى باشد. دراین کشورها دولت کارها و خدمات را با قیمت خاصى از تولید کننده خریدارى کرده و با قیمت اضافى تحویل مصرف کننده مى دهد. و در حقیقت اختلاف قیمت بین تولید کننده و مصرف کننده همانمالیات فراگیرى مى باشد که به این شکل دولت از همه مصرف کنندگان دریافت مى کند..

•مالیات امنیت اجتماعى: در برخى از کشورها در برابرانجام برنامه هاى اجتماعى وامنیتى مالیاتى تنظیم مى شود که به این نام دریافت مى گردد.

•مالیات بر شرکت ها:این مالیات را بخاطر داشتن شخصیت حقوقى جداگانه شرکت ها که درآمدى جداى درآمدافراد دارد وضع مى کنند.

•مالیات براى تامین زندگى در سنین پیرى: این نوع مالیات توسط دولت ازافراد در برابر تعهدش نسبت به بیمه شدن آنان در سنین پیرى در برخى از کشورها گرفته مى شود.

•مالیات براملاک و مستغلات.

•مالیات بر دارائى ها: که بطور فراگیراز کلیه کسانى که دارائى هایى داشته باشنداخذ مى شود. البته اقسام دیگرى ازانواع مالیات هاى وضع شده وجود دارد که بخاطر کم اهمیت داشتن آنهااز ذکرش خوددارى مى شود.

مالیات و تامین عدالت اجتماعى

امروزه دولتها براى ایجاد تعادل اقتصادى وظایف گوناگونى به عهده مى گیرند. بازارهاى اقتصادى را کنترل و قیمت ها را تعیین و کنترل مى کنند و بر توزیع مزدها فراآورده ها و سایر درآمدها نظارت مى کنند. اما آنچه از همه اینها در تعادل اقتصادى و تامین عدالت اجتماعى نقش ویژه اى دارد مالیات است.

مالیات دولت را قدار مى سازد که بر جریانات و مسائل اقتصادى کشور وافزیاش درآمدها و ثروت ها نظارت و کنترل داشته واز رکود و فساد و کسادى اقتصادى جلوگیرى کند.

البته روشن است در میان انواع مالیات ها مالیات هاى مستقیم آنها از آنجا که اشخاص پرداخت کننده نمى توانند آنرا به دیگرى منتقل سازند اگر براساس درآمد تنظیم گردد مانع از تمرکز ثروت و اندوخته هاى سرسام آور و روحیه آن خواهد بود. به این جهت فاصله هاى وحشتناک طبقاتى را ترمیم و یا تعدیل مى کند واز طرف دیگر موجب رونق اقتصادى خواهد بود. در میان مالیاتها سیستم مالیاتى تصاعدى موثرترین آن در مسائل اقتصادى مى باشد هم از جهت تامین نیازهاى دولت و هم از نظر نقش آن در تعدیل درآمد.

بطور روشن این مالیات مى تواند تقاضاى عمومى و همچنین قیمت کالاها را تغییر دهد زیرا مالیاتچه مستقیم و غیرمستقیم در آمدها را پائین مى آورد و در نتیجه تقاضاى عمومى نسبت به کالاها و خدمات آن پائین خواهد آمد. از طرف دیگر با کاهش تقاضا (با فرض ثبوت سایر متغیرها) قیمت ها پائین مى آیند.

منبع: فصلنامه حوزه

اقتصاد کشاورزی ،در جهان امروز یکی از مشکلات اساسی بشر تأمین نیازهای غذایی است، به گونه‌ای که امنیت غذایی به عنوان یکی از اهداف مهم سرلوحه برنامه‌های دولتها قرار گرفته است. بدون شک به منظور نیل به امنیت غذایی علاوه بر اتخاذ سیاستهای مطلوب و برخورداری از منابع کافی باید تولید کشاورزی به گونه‌ای باشد که تمامی نیازهای جامعه را برآورده کند. از سوی دیگر تولید کشاورزی خود نیازمند دو گروه عوامل تولیدی می‌باشد. گروه اول، عوامل فیزیکی تولید از قبیل: زمین، بذر، آب، نیروی کار و غیره که وجود آنها از نظر کمی و کیفی شرط لازم تولید است و گروه دوم عوامل غیرفیزیکی تولید که ریشه در مدیریت و اقتصاد کشاورزی دارند. با توجه به اهمیت و ضرورت مدیریت و اقتصاد کشاورزی، این عامل به عنوان شرط کافی تولید تلقی می‌گردد. بنابراین به منظور تولید کشاورزی مطلوب و بهینه، وجود عوامل فیزیکی و غیرفیزیکی تولید در کنار یکدیگر لازم و ملزوم هم می‌باشند

تعریف و هدف:

اقتصاد کشاورزی به مجموعه‌ای از علوم و روشها اطلاق می‌شود که عوامل اقتصادی موثر در امور کشاورزی، روابط اقتصادی موجود بین عوامل تولید کشاورزی و کاربرد اصول اقتصادی را در تولید و توسعه کشاورزی مورد بحث و بررسی قرار می‌دهد. به بیان دیگر اقتصاد کشاورزی عبارت از کاربرد اصول و نظریه‌های اقتصاد عمومی در فرآیند تولید، مبادله، توزیع و مصرف مواد غذایی و مواد خام اولیه مورد نیاز سایر بخش هاست. بر این اساس می‌توان نتیجه گرفت که اقتصاد کشاورزی، روش‌های چگونگی استفاده مطلوب و بهینه از منابع طبیعی در بخش کشاورزی را از طریق شیوه‌ها و ابزار کارآمد خود مورد مطالعه قرار می‌دهد. هدف از ایجاد این رشته، تربیت نیروهای متخصص و کارآمدی است که بتوانند با تکیه بر دانش و اندوخته‌های علمی و تجارب عملی خود به عنوان کارشناس اقتصاد کشاورزی به تهیه و تدوین طرح‌های توسعه کشاورزی و ارزیابی اقتصادی آنها در سطوح مختلف منطقه‌ای و یا ملی بپردازند و همچنین از طریق بکارگیری روش‌های تجزیه و تحلیل کمی و ارائه مدل‌های ریاضی در حل مسائل و مشکلات تولید، توزیع و یا مصرف مواد غذایی و مواد خام، راهکارهای مناسبی را ارائه می‌نمایند. متخصصان اقتصاد کشاورزی در فعالیت‌های آموزشی و تحقیقاتی مرتبط با مسائل اقتصادی بخش کشاورزی نیز می‌توانند همکاری نمایند.

اهمیت و جایگاه در جامعه

با عنایت به اهمیت تولید کشاورزی در امنیت غذایی جامعه و نیز ضرورت توجه به ابعاد اقتصادی تولید، اقتصاد کشاورزی به عنوان یکی از شاخه‌های علوم کشاورزی از حدود یک قرن پیش در کنار سایر رشته‌های کشاورزی به تدریج مطرح شد و با سیر تکاملی‌اش امروزه به شکل یک دانش منسجم و مدرن در مراکز آموزش عالی و تحقیقاتی در اختیار مشتاقان علم و جامعه کشاورزی قرار گرفته است. در عرصه فعالیت‌های زراعی، حضور متخصصانی که علاوه بر دانش کشاورزی، اصول علم اقتصاد را نیز فراگرفته باشند و بتوانند با استفاده از تجربیات و دانش خود، در زمینه برنامه‌ریزی و تهیه طرح‌های تولیدی محصولات کشاورزی بطور اقتصادی فعالیت کنند، از ضروریات تحول کشاورزی کشور است و این امر، جایگاه و اهمیت رشته مهندسی اقتصاد کشاورزی را به خوبی مشخص می‌کند.

اقتصاد کشاورزی ،در جهان امروز یکی از مشکلات اساسی بشر تأمین نیازهای غذایی است، به گونه‌ای که امنیت غذایی به عنوان یکی از اهداف مهم سرلوحه برنامه‌های دولتها قرار گرفته است. بدون شک به منظور نیل به امنیت غذایی علاوه بر اتخاذ سیاستهای مطلوب و برخورداری از منابع کافی باید تولید کشاورزی به گونه‌ای باشد که تمامی نیازهای جامعه را برآورده کند. از سوی دیگر تولید کشاورزی خود نیازمند دو گروه عوامل تولیدی می‌باشد. گروه اول، عوامل فیزیکی تولید از قبیل: زمین، بذر، آب، نیروی کار و غیره که وجود آنها از نظر کمی و کیفی شرط لازم تولید است و گروه دوم عوامل غیرفیزیکی تولید که ریشه در مدیریت و اقتصاد کشاورزی دارند. با توجه به اهمیت و ضرورت مدیریت و اقتصاد کشاورزی، این عامل به عنوان شرط کافی تولید تلقی می‌گردد. بنابراین به منظور تولید کشاورزی مطلوب و بهینه، وجود عوامل فیزیکی و غیرفیزیکی تولید در کنار یکدیگر لازم و ملزوم هم می‌باشند

تعریف و هدف

اقتصاد کشاورزی به مجموعه‌ای از علوم و روشها اطلاق می‌شود که عوامل اقتصادی موثر در امور کشاورزی، روابط اقتصادی موجود بین عوامل تولید کشاورزی و کاربرد اصول اقتصادی را در تولید و توسعه کشاورزی مورد بحث و بررسی قرار می‌دهد. به بیان دیگر اقتصاد کشاورزی عبارت از کاربرد اصول و نظریه‌های اقتصاد عمومی در فرآیند تولید، مبادله، توزیع و مصرف مواد غذایی و مواد خام اولیه مورد نیاز سایر بخش هاست. بر این اساس می‌توان نتیجه گرفت که اقتصاد کشاورزی، روش‌های چگونگی استفاده مطلوب و بهینه از منابع طبیعی در بخش کشاورزی را از طریق شیوه‌ها و ابزار کارآمد خود مورد مطالعه قرار می‌دهد. هدف از ایجاد این رشته، تربیت نیروهای متخصص و کارآمدی است که بتوانند با تکیه بر دانش و اندوخته‌های علمی و تجارب عملی خود به عنوان کارشناس اقتصاد کشاورزی به تهیه و تدوین طرح‌های توسعه کشاورزی و ارزیابی اقتصادی آنها در سطوح مختلف منطقه‌ای و یا ملی بپردازند و همچنین از طریق بکارگیری روش‌های تجزیه و تحلیل کمی و ارائه مدل‌های ریاضی در حل مسائل و مشکلات تولید، توزیع و یا مصرف مواد غذایی و مواد خام، راهکارهای مناسبی را ارائه می‌نمایند. متخصصان اقتصاد کشاورزی در فعالیت‌های آموزشی و تحقیقاتی مرتبط با مسائل اقتصادی بخش کشاورزی نیز می‌توانند همکاری نمایند.

اهمیت و جایگاه در جامعه

با عنایت به اهمیت تولید کشاورزی در امنیت غذایی جامعه و نیز ضرورت توجه به ابعاد اقتصادی تولید، اقتصاد کشاورزی به عنوان یکی از شاخه‌های علوم کشاورزی از حدود یک قرن پیش در کنار سایر رشته‌های کشاورزی به تدریج مطرح شد و با سیر تکاملی‌اش امروزه به شکل یک دانش منسجم و مدرن در مراکز آموزش عالی و تحقیقاتی در اختیار مشتاقان علم و جامعه کشاورزی قرار گرفته است. در عرصه فعالیت‌های زراعی، حضور متخصصانی که علاوه بر دانش کشاورزی، اصول علم اقتصاد را نیز فراگرفته باشند و بتوانند با استفاده از تجربیات و دانش خود، در زمینه برنامه‌ریزی و تهیه طرح‌های تولیدی محصولات کشاورزی بطور اقتصادی فعالیت کنند، از ضروریات تحول کشاورزی کشور است و این امر، جایگاه و اهمیت رشته مهندسی اقتصاد کشاورزی را به خوبی مشخص می‌کند.

تعداد واحدهای درسی دوره کارشناسی اقتصاد کشاورزی13۹ واحد است به شرح زیر:
دروس عمومی ۲۴واحد
دروس علوم پایه 18واحد
دروس اصلی 43 واحد
دروس تخصصی-اجباری ۴۸ واحد 
دروس تخصصی-اختیاری ۶ واحد 
******          ******         ******

بعلاوه دروس پیش دانشگاهی هم میباشد. داوطلبان کنکور که کمتر از۳/۳۳ تست بزنند مجبور به پاس کردن دروس پیش میشوند.

دروس عمومی ۲۴ واحد کل

پيشنياز	جمع	عملي	نظري	واحد	نام درس	كد درس
	32	ـــــ	32	2	انديشه اسلامي 1	1
انديشه اسلامي1	32	ـــــــ	32	2	انديشه اسلامي 2 (انسان در اسلام)	2
	32	ـــــــ	32	2	اخلاق اسلامي	3
	32	ــــــ	32	2	انقلاب اسلامي            ايران	4
	32	----	32	2	تاريخ تحليلي اسلام (تاريخ امامت)	5
	32	-----	32	2	تفسيرموضوعي قرآن (نهج البلاغه)	6
	48	-----	48	3	فارسي عمومي	7
	48	-----	48	3	زبان عمومي	8
	32	32	-------	1	ورزش 1	9
تربيت بدني1	32	32	-------	1	ورزش 2	10
	16	----	16	1	قران كريم	11
	16	----	16	1	وصاياي امام	12
	32	-----	32	2	تنظيبم خانواده	13
واحد				24		جمع

دروس پایه۱۸ واحد کل

وضعيت	پيشنياز	جمع	عملي	نظري	واحد	نام درس	كد درس
	---------	48	-----	48	3	رياضيات1	1
	رياضيات 1	48	-----	48	3	رياضيات 2	2
	---------------------	64	32	32	3	گياهشناسي 1	3
	---------	64	32	32	3	فيزيك عمومي	4
	-------	48	-----	48	3	شيمي عمومي	5
	رياضيات 1	64	32	32	3	امار واحتمالات	6
					18واحد		جمع

دروس اصلی ۴۳واحد کل

وضعيت	پيشنياز	جمع	عملي	نظري	واحد	نام درس	كد درس
	آمارو احتمالات	64	32	32	3	طرح ازمايشهاي كشاورزي	1
	فيزيك عمومي وخاكشناسي عمومي	64	----	64	4	ابياري وافليم شناسي كشاورزي	2
	-----------	64	32	32	3	خاكشناسي عمومي	3
	گياهشناسي 1	48	-----	48	3	زراعت عمومي	4
	-----------	48	-----	48	3	اقتصاد كشاورزي	5
	رياضيات 1	64	32	32	3	مساحي ونقشه برداري	6
	گياهشناسي 1 وزراعت عمومي	64	32	32	3	باغباني عمومي	7
	-------------	48	-----	48	3	مديريت افات وبيماريهاي گياهي	8
	زراعت عمومي	64	32	32	3	ماشين هاي كشاورزري	9
	-------------	96	96	----	3	عمليات كشاورزي	10
	بعد از ۵نیمسال اخذء شود	32	-----	32	2	اصول ترويج واموزش كشاورزي	11
	--------------	64	32	32	3	دامپروري عمومي	12
	--------------	64	32	32	3	اصول تبديل وفراورده كشاورزي	13
	زراعت عمومي	32	-----	32	2	كشاورزي پايدار	14
	--------------	32	-----	32	2	اشنايي با شيوه هاي خود  اشتغالي	15
43واحد							جمع

ادامه درمطلب پایین می باشد.

دروس تخصصی الزامی ۴۸ واحد کل

وضعيت	پيش نياز	جمع	عملي	نظري	واحد	نام درس	كددرس
	---------------------------	48	-----	48	3	اقتصاد خرد 1	1
	---------------------------	48	-----	48	3	اقتصاد كلان 1	2
	رياضيات 1ــ اقتصاد خرد1ـــ اقتصاد كلان 1	48	-----	48	3	اقتصاد رياضي	3
	اقتصاد خرد 1ـــ اقتصاد كلان 1	48	-----	48	3	اقتصاد سنجي	4
	اقتصاد كشاورزي	48	-----	48	3	بازاريابي محصولات كشاورزري	5
	اقتصاد توليد كشاورزري	64	-----	64	4	مديريت واحد هاي زراعي ودامي	6
	اقتصاد كشاورزي	48	-----	48	3	اقتصاد ومديريت منابع طبيعي	7
	اقتصاد كشاورزي	48	-----	48	3	تهيه وارزيابي طرحهاي كشاورزي (اقتصاد مهندسي)	8
	آمار و احتمالات	32	-----	32	2	روش تحقيق دراقتصاد كشاورزي	9
	اقتصاد كشاورزي	32	-----	32	2	اقتصاد توسعه كشاورزي	10
	اقتصاد توسعه كشاورزي	32	-----	32	2	سياست كشاورزي	11
	اقتصاد كشاورزي—اقتصاد خرد1	48	-----	48	3	اقتصاد توليد كشاورزي	12
	ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ	32	-----	32	2	تجارت بين المللي محصولات كشاورزي	13
	ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ	48	-----	48	3	حسابداري واحدهاي كشاورزي	14
	رياضيات 2-آمار و احتمالات	48	-----	48	3	آمار 2	15
	ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــ	32	-----	32	2	كاربرد كامپيوتر دراقتصاد كشاورزي	16
	بعد ازترم ششم در تابستان أخذء شود.	64	64	-----	2	كارآموزي	17
	نيمسال آخر أخذء شود.	64	64	2	-----	پروژه	18
48 واحد							جمع

دروس تخصصی اختیاری ۶واحد اخذء شود.

پيش نياز	جمع	عملي	نظري	واحد	نام درس	كد درس
___________	32	-----	32	2	آشنایی بامبانی دفاع مقدس-اختیاری	15
اقتصاد كلان 1	48	-----	48	3	اقتصاد كلان 2	2
ــــــــــــــــــــــــــ	32	-----	32	2	جامعه شناسي روستايي	3
اقتصاد كشاورزي- سياست كشاورزي	48	----	48	3	اقتصاد ايران	4
ـــــــــــــــــــــــــــــــ	32	-----	32	2	اقتصاد تعاوني هاي كشاورزي	5
-------------------	32	-----	32	2	متون زبان خارجه اقتصاد کشاورزی	6
باغباني عمومي	32	-----	32	2	باغباني خصوصي	7
دامپروري عمومي	32	-----	32	2	دامپروري خصوصي	8
اقتصاد كلان1	32	-----	32	2	پول وبانكداري	9
ـــــــــــــــــــــــــــ	32	-----	32	2	بيمه محصولات كشاورزي	10
اصول تبديل وفراورده هاي كشاورزي	32	-----	32	2	صنايع غذايي خصوصي	11
اقتصاد كشاورزي ـ ماشين كشاورزي	32	-----	32	2	مكانيزاسيون كشاورزي	12
آبياري واقليم شناسي كشاورزي	32	-----	32	2	مديريت منابع آبي ــ	13
خاكشناسي عمومي	32	-----	32	2	آبخيزداري	14
ـــــــــــــــــــــــــــــــ	48	-----	48	3	کارآفرینی عمومی-اختیاری	1